စိတ္အစဥ္၏ဂုဏ္ေတာ္မ်ား
ပုေဗၺနိဝါသာႏုႆတိအဘိညာဏ္
ဈာန္တရားကို ရၿပီးေသာ ဘုရားအေလာင္းေတာ္၏ အလြန္ သမာဓိအားေကာင္းေသာ စိတ္အစဥ္သည္- (၁)ေရွ႕ေရာ ေနာက္ပါ ထက္ဝန္းက်င္ စင္ၾကယ္ေန၏၊
(၂)စင္ၾကယ္ေသာေၾကာင့္ အေရာင္ ထြက္သကဲ့သို႕ ျဖဴစင္ေန၏၊
(၃)ကိေလသာမရွိ၊
(၄)ကိေလသာမရွိ ေသာေၾကာင့္ ညစ္ႏြမ္းေစတတ္ေသာ အညစ္အေၾကးမွ ကင္းရွင္း၏၊ (၅)စိတ္အစဥ္သည္ ႏူးႏူးညံ့ညံ့ရွိ၏၊
(၆)ႏူးႏူးညံ့ညံ့ရွိေသာေၾကာင့္ လိုရာအာ႐ံုသို႕ ဆြဲေဆာင္ဖို႔ လြယ္ကူေန၏၊ [ဥပမာ... အညစ္အေၾကး ကင္း၍ ႏူးညံ့ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသာ ေရႊစင္ေရႊေကာင္းသည္ လိုရာတန္ဆႀကို ျပဳဖို႔ရန္ ေကာင္းမြန္သကဲ့သို႕ ျဖစ္၏]
(၇)ျပခဲ့ေသာ ဂုဏ္မ်ားကို ခဏေခတၲရျခင္း မဟုတ္၊ ထိုဂုဏ္မ်ား၌ ခိုင္ျမဲတည္တံ့ေန၏၊ ထိုဂုဏ္မ်ား ေပ်ာက္ျပယ္၍ မသြားႏိုင္၊
(၈)ထိုဂုဏ္မ်ား၌ ခိုင္ျမဲေသာ ေၾကာင့္ပင္ ထိုဂုဏ္မ်ား၏ လႈပ္ရွားျခင္းမရွိ၊
ဤသို႔ ဂုဏ္(၈)ပါးႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ စိတ္အစဥ္သည္ စိတ္ႏွင့္ ဆိုင္ရာဝယ္ (ဘယ္ကိစၥမဆို) ညႊတ္လိုက္လွ်င္ ထိုညြတ္လိုက္ရာအာ႐ံုသို႕ ေရာက္သြားေအာင္ ေကာင္းမြန္လ်က္ ရွိေလၿပီ။ ပုေဗၺနိဝါသိဉာဏ္္ [ပုေဗၺ-ေရွးေရွးဘဝမ်ားစြာ၌+နိဝါသ-ေနခဲ့ရ, ေတြ႕ခဲ့ႀကံဳခဲ့သမွ် ကို+ဉာဏ-သိေသာဉာဏ္၊] ဘဝမ်ားစြာ ကမၻာမ်ားစြာတို႔က ျဖစ္ပ်က္ခဲ့ ေသာ အေၾကာင္းအရာကိုလည္းေကာင္း, ထိုဘဝတုန္းက ပတ္ဝန္းက်င္၌ ေတြ႕ခဲ့ႀကံဳခဲ့ ဆံုခဲ့သမွ်ေသာ အာ႐ံုမ်ားကိုလည္းေကာင္း ျပန္ေျပာင္း၍ ေအာက္ေမ့ႏိုင္ေသာ အသိဉာဏ္ကို “ပုေဗၺနိဝါသာႏုႆတိအဘိညာဏ္” ဟု ေခၚ၏၊
ဘုရားအေလာင္းသည္ ညစ္ေၾကးမတင္ လြန္သန္႔စင္၍ ၾကည္လင္ႏူးညံ့ေသာ စိတ္အစဥ္ကို ပုေဗၺ နိဝါသ သို႕ ညြတ္ေပးေတာ္မူရာ, ေရွးျဖစ္ေဟာင္းကို ေအာက္ေမ့ႏိုင္ေသာ အဘိညာဏ္ကို(ဉာဏ္ထူး) ျဖစ္ေပၚလာေလသည္၊ ထို အဘိညာဏ္ကို ရေသာအခ်ိန္မွာ (တစ္ညဥ့္ကို သံုးပိုင္း ပိုင္း၍ ေရွု႕ပိုင္း) ပထမယာမ္ ျဖစ္သည္၊ ထိုပထမယာမ္အခ်ိန္၌ ထိုပုေဗၺနိဝါသဉာဏ္ျဖင့္ လြန္ခဲ့ေသာ ဘဝမွစ၍ သုေမဓာရွင္ရေသ့ဘဝ တိုင္ေအာင္လည္းေကာင္း, ထို႔ထက္ ေရွးက်ေသာ ကမ႓ာမ်ားစြာက ျဖစ္ပ်က္ခဲ့သမွ်ေတြ ကိုလည္းေကာင္း သိျမင္ေတာ္မူ၏၊
ထိုေရွးက်ေသာ ဘဝေတြမွ ျပန္၍ ဆက္ကာဆက္ကာ ေအာက္ေမ့လာခဲ့ရာ ဘုရား ျဖစ္မည့္ဘဝ မေရာက္မီ ေဝႆႏၲရာမင္း ဘဝႏွင့္ ထိုဘဝမွ စုေတ၍ ျဖစ္ရေသာ တုသိတာနတ္ျပည္၌ နတ္မင္းဘဝတို႔ကို ျမင္ေတာ္မူေလည္။
ဒိဗၺစကၡဳဉာဏ္
[ဒိဗၺ-နတ္မ်က္လံုးႏွင့္တူေသာ+စကၡဳ-အဆင္းကိုျမင္ႏိုင္ေသာဉာဏ္၊] နတ္မ်က္လံုးသည္ ေသးငယ္ေသာ အဆင္းကိုလည္းေကာင္း, ေဝးေသာအဆင္းကိုလည္းေကာင္း ျမင္ႏိုုင္သကဲ့သို႕ နတ္မ်က္လံုးထက္ ပင္ ပို၍ျမင္ႏိုင္ေသာဉာဏ္္ကို “ဒိဗၺစကၡဳဉာဏ္”ဟူ ေခၚ၏၊
ဘုရား အေလာင္းေတာ္သည္ ပုေဗၺနိဝါသဉာဏ္ကို ရေတာ္မူၿပီးေသာအခါ ညစ္ေၾကးမတင္ လြန္သန္႔စင္၍ ၾကည္လင္ႏူးညံ့ေသာ စိေတာ္ကို ဒိဗၺစကၡဳ၏ အာ႐ံုသို႕ ညႊတ္ေစေတာ္မူ၏၊ ထိုအခါ သတၲဝါတို႔၏ စုေတ ခါနီးကိုလည္းေကာင္း, ပဋိသေႏၶေနၿပီးစကိုလည္းေကာင္း ျမင္ေတာ္မူ၏၊ အမ်ိဳးဂုဏ္စေသာအားျဖင့္ေအာက္တန္းက်သူ, အထက္တန္းေရာက္သူ တို႔ကိုလည္းေကာင္း, လွသူ မလွသူတို႔ကိုလည္းေကာင္း, သုခ ေရာက္သူ ဒုကၡေရာက္သူတို႔ကိုလည္းေကာင္း ျမင္ေတာ္မူ၏၊ ထိုဉာဏ္ကို “ဒိဗၺစကၡဳအဘိညာဏ္” ဟု ေခၚ၏၊
ထိုအဘိညာဏ္ရေသာအခ်ိန္မွာ ညဥ့္၏အလယ္ပိုင္း မဇၩိမယာမ္ျဖစ္သည္၊ ထိုဉာဏ္ျဖင့္ ငရဲေကာင္, ၿပိတၲာေကာင္တို႔ကိုလည္း ျမင္ေတာ္မူ၏၊ လူအရပ္ရပ္ နတ္အျဖာျဖာ ျဗဟၼာအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလည္း ျမင္ေတာ္မူ၏၊ ထိုသို႕ ျမင္ရ၍ ထိုသတၲဝါတို႔၏ ေရွးကံကို ဆင္ျခင္ေတာ္မူေသာအခါ ေလာဘေဒါသေမာဟပါေသ အကုသိုလ္ ကံေၾကာင့္ ငရဲေကာင္ တိရစၧာန္ေကာင္ ၿပိတၲာေကာင္ ျဖစ္ရပံု, လူ႕ဘံုမွာ ျဖစ္ရေသာ္လည္း ထိုအကုသိုလ္ကံေၾကာင့္ လူႏံုလူမြဲ လူဆင္းရဲျဖစ္ရပံု မ်ားကိုလည္းေကာင္း, အေလာဘ ေဒါသ အေမာဟပါေသာ ကုသိုလ္ကံေၾကာင့္ လူခ်မ္းသာႏွင့္ နတ္ျဗဟၼာျဖစ္ရပံု, တိရစၦာန္ဘဝမွာ ျဖစ္ရေသာ္လည္း ထိုကုသိုလ္ကံေၾကာင့္ လွလွပပႏွင့္ သုခရေနပံုကိုလည္းေကာင္း အစံုအလင္ သိျမင္ေတာ္မူရေလသည္။
